ऑन-चेन जगाची स्वतःची एक भाषा आहे, आणि तिचे बहुतेक शब्द इंग्रजीतच येतात. मराठीत मार्गदर्शक वाचताना अर्ध्यात एखाद्या शब्दावर अडणं म्हणूनच नेहमीचं. बायनान्स वॉलेट वापरताना टाळता येत नाहीत असे 20 शब्द इथे एकत्र आहेत — प्रत्येकाचं एक-दोन ओळींत स्पष्टीकरण, तुमचं वाचन पुढे सरकावं एवढ्यापुरतं.
व्याप्ती फक्त वॉलेटपुरती: फ्युचर्स किंवा कमाईच्या विभागांतली भाषा इथे नाही. स्पष्टीकरणं «वापरता येण्यापुरती» लिहिली आहेत, शब्दकोशातल्या नेमकेपणासाठी नाही; खोलात जायचं असेल तर प्रत्येक नोंदीत संबंधित मार्गदर्शकाची लिंक दिली आहे.
क्रिप्टो मालमत्ता (VDA) आणि NFT यांच्यावर कोणतंही नियमन नाही आणि त्या अत्यंत जोखमीच्या असू शकतात. अशा व्यवहारांत नुकसान झालं, तर कोणत्याही नियामकाकडून भरपाई किंवा दाद मिळण्याची सोय नाही. हे पान फक्त शब्दांचा अर्थ सांगतं, काही विकत घेण्याचा सल्ला देत नाही.
एकूण 20 शब्द. कीवर्ड टाकताच यादी गाळली जाते.
- स्वतःचा ताबा (Self-custody)
- मालमत्तेवरची पकड तुमच्याच कीकडे असते; प्लॅटफॉर्म स्वतःहून तुमची नाणी हलवू शकत नाही. बायनान्स वॉलेट या प्रकारचं आहे — एक्स्चेंज अकाउंटहून ते नेमकं इथेच वेगळं पडतं.
- Keyless (सीड फ्रेजशिवाय)
- बायनान्स वॉलेटची रचना: उतरवून ठेवायला शब्दांची माळ मिळत नाही, बॅकअप रिकव्हरी पासवर्ड आणि क्लाउड बॅकअपवर चालतो. मागचं तत्त्व बायनान्स वॉलेट म्हणजे काय मध्ये.
- MPC (मल्टी-पार्टी कॉम्प्युटेशन)
- वॉलेटची की तीन तुकड्यांत विभागून वेगवेगळ्या जागी ठेवणारं तंत्र — बायनान्सचा सर्व्हर, तुमचं डिव्हाइस, आणि क्लाउड बॅकअप. एकटा कोणताही तुकडा पैशाला हात लावू शकत नाही; बायनान्सलाही तो एकटा पुरत नाही.
- रिकव्हरी पासवर्ड
- तुमचा क्लाउड बॅकअपचा तुकडा ज्या पासवर्डने कुलूपबंद होतो तो. मोबाइल बदलताना किंवा वॉलेट परत मिळवताना तोच लागतो. विसरलात की वाट अवघड — ठेवल्याच दिवशी पासवर्ड मॅनेजरमध्ये टाका; कृती बॅकअप आणि रिकव्हरी मध्ये.
- क्लाउड बॅकअप
- तुमच्या iCloud किंवा Google Drive मध्ये पडलेला कीचा एक तुकडा, रिकव्हरी पासवर्डने एन्क्रिप्ट केलेला. तीन तुकड्यांपैकी तुमच्या जबाबदारीचा भाग मुख्यतः हाच.
- नेटवर्क फी (Gas)
- साखळीवरच्या प्रत्येक कृतीसाठी ब्लॉकचेन नेटवर्कला द्यावा लागणारा टोल. चेननुसार आणि गर्दीनुसार बदलतो; रक्कम व्यवहाराच्या वेळी पानावर दिसेल तीच अंतिम. सविस्तर वॉलेट खर्चाचा नकाशा मध्ये.
- स्वॅप (Swap)
- वॉलेटमध्येच एक नाणं थेट दुसऱ्यात बदलणं — ऑर्डर लावून समोरचा गिऱ्हाईक येईपर्यंत वाट बघावी लागत नाही. पहिल्यांदा करण्याआधी पहिला स्वॅप एकदा वाचून घ्या.
- स्लिपेज
- दिसलेला भाव आणि प्रत्यक्ष पडलेला भाव यांच्यातला किती फरक तुम्ही चालवून घ्याल, त्याची मर्यादा. फार सैल ठेवली तर वाईट भाव पदरात पडतो; फार घट्ट ठेवली तर व्यवहार वारंवार फसतो.
- अप्रूव्हल (Approve)
- एखाद्या काँट्रॅक्टला तुमचं ठराविक टोकन हाताळण्याची दिलेली परवानगी. दिलेली परवानगी अधूनमधून तपासा, आणि काम संपलं की काढून टाका; कसं ते dApp आणि अप्रूव्हल मध्ये.
- सही (Signature)
- तुमच्या कीने एखाद्या मजकुरावर दिलेली संमती. dApp मध्ये लॉगिन असो की पैसे पाठवणं, सही लागतेच. समोरचा मजकूर समजत नसेल तर सही करू नका — नकार देणं हा नेहमीच सुरक्षित पर्याय.
- dApp
- ब्लॉकचेनवर चालणारं विकेंद्रित ॲप — DEX, ऑन-चेन गेम, एअरड्रॉप घ्यायची पानं, सगळी यातच येतात. त्यांच्याशी जोडून घ्यायचं साधन म्हणजे वॉलेट.
- चेन (साखळी)
- ब्लॉकचेन नेटवर्क स्वतः — BNB Chain, Ethereum ही त्याची उदाहरणं. वेगवेगळ्या चेन एकमेकांशी बोलत नाहीत; पाठवण्याआधी मालमत्ता नेमकी कोणत्या चेनवर आहे ते तपासा.
- मेननेट
- खऱ्या पैशाने चालणारं मुख्य नेटवर्क; सरावासाठीचं टेस्टनेट त्याच्या उलट. मार्गदर्शकात «ऑन-चेन» म्हटलं की गृहीत मेननेटच असतो.
- टोकन काँट्रॅक्ट
- एखाद्या टोकनचा साखळीवरचा प्रोग्राम आणि त्याचा एकमेव पत्ता. हुबेहूब तेच नाव घेऊन फिरणारी बनावट टोकनं भरपूर आहेत — नाव बघू नका, काँट्रॅक्ट ॲड्रेस बघा.
- एअरड्रॉप
- प्रकल्प ठराविक ॲड्रेसना फुकट टोकन वाटतात ती मोहीम. फुकट मिळतंय म्हणून धावू नका; एअरड्रॉपचं नाव घेऊन फिशिंग पानं सर्वाधिक फिरतात. दुवा नेहमी अधिकृत जागेवरूनच उघडा.
- Alpha
- सुरुवातीच्या टप्प्यातल्या टोकनसाठीचा बायनान्सचा विभाग; त्याचं दार बायनान्स वॉलेटमधूनच उघडतं. फक्त अधिकृत मार्गानेच जा — «मी तुमच्यासाठी घेऊन देतो» म्हणणाऱ्यावर विश्वास ठेवू नका.
- क्रॉस-चेन
- मालमत्ता एका चेनवरून दुसऱ्या चेनवर नेणं — साधारण ब्रिजने किंवा क्रॉस-चेन स्वॅपने. फी किती आणि किती वेळात पोहोचेल, हे पानावर दिसेल त्यानुसार.
- ब्लॉक एक्सप्लोरर
- साखळीवरचे व्यवहार, ॲड्रेस आणि अप्रूव्हल कुणालाही उघडून बघता येतील अशी सार्वजनिक साइट — BscScan, Etherscan. या साइटवरच्या अप्रूव्हल तपासणीच्या पायऱ्यांसोबत वापरा.
- कोल्ड वॉलेट
- की पूर्णपणे ऑफलाइन ठेवणारं वॉलेट; बहुतेकदा वेगळं हार्डवेअर डिव्हाइस. मोठी रक्कम दीर्घकाळ ठेवायला बरं, मोबदला म्हणजे रोजच्या वापरातली कटकट.
- सीड फ्रेज
- जुन्या पद्धतीच्या वॉलेटमध्ये की बॅकअप करण्यासाठी दिली जाणारी 12 किंवा 24 शब्दांची माळ. बायनान्स वॉलेटला ती नसते — ते Keyless आहे, त्यामुळे हा शब्द फक्त MetaMask सारखी पारंपरिक वॉलेट समजून घेताना लागतो. आणि लक्षात ठेवा: कुणीही तुमची सीड फ्रेज किंवा रिकव्हरी पासवर्ड मागत असेल — मग तो «बायनान्स कस्टमर केअर» म्हणवणारा फोन असो की टेलिग्राम ग्रुपमधला मदतगार — तो फसवणुकीचा प्रकार आहे. खरा सपोर्ट कधीही ते मागत नाही.
सरळ खाली स्क्रोल करा, किंवा वरच्या रकान्यात कीवर्ड टाका — मराठी आणि इंग्रजी दोन्ही चालतं, उदाहरणार्थ «gas», «बॅकअप», «अप्रूव्हल». यादी लगेच गाळली जाते; रकाना रिकामा केला की पुन्हा सगळे 20 शब्द दिसतात. हा रकाना फक्त याच पानावर गाळणी करतो — तुम्ही जे टाइप कराल ते कुठेही पाठवलं जात नाही आणि साठवलं जात नाही.